Kto przejmie Twoją firmę? Sukcesja firmy rodzinnej czy sprzedaż przedsiębiorstwa?

Do 2030 roku od 60 do 80 tysięcy polskich firm rodzinnych stanie przed pytaniem o swoją przyszłość. Wielu właścicieli nie zna jeszcze odpowiedzi. Masz już plan, czy liczysz, że „jakoś się ułoży”?

Ponad połowa firm rodzinnych w Polsce wciąż jest w rękach założycieli. Jednocześnie 30% z nich nie ma żadnego planu sukcesji, a 37% nie wskazało następcy. To oznacza, że decyzja o tym, kto przejmie firmę, może w wielu przypadkach zostać podjęta zbyt późno.

Sukcesja firmy rodzinnej wymaga planu

Sukcesja firmy to nie tylko przekazanie własności następnemu pokoleniu. To również przygotowanie organizacji, zespołu zarządzającego, struktury prawnej i finansów do zmiany właścicielskiej. Im wcześniej właściciel rozpocznie ten proces, tym więcej ma możliwości i czasu na przeprowadzenie zmian.

Warto odpowiedzieć na kilka podstawowych pytań:

• czy firma ma pozostać w rodzinie;
• kto może i chce zostać następcą;
• jakie kompetencje powinien zdobyć następca;
• jak zabezpieczyć majątek i ciągłość działania firmy;
• czy obecna struktura organizacyjna i prawna wspiera planowaną sukcesję.

Co zrobić, gdy dzieci nie chcą przejąć firmy?

To częstsza sytuacja, niż mogłoby się wydawać. 71% właścicieli ma dzieci, które mogłyby poprowadzić biznes, ale tylko 39% widzi w nich swoich następców. Pozostali muszą rozważyć inne rozwiązania: przekazanie firmy menedżerom, wejście inwestora albo sprzedaż przedsiębiorstwa.

Brak następcy w rodzinie nie oznacza, że dorobek właściciela traci znaczenie. Odpowiednio przygotowana firma może zostać przekazana nowemu właścicielowi na warunkach, które zapewnią rodzinie bezpieczeństwo finansowe i pozwolą zachować wartość zbudowaną przez lata.

Czy sprzedaż firmy to porażka?

Nie. Sprzedaż firmy może być świadomą decyzją strategiczną i najlepszym rozwiązaniem dla właściciela, rodziny oraz samego biznesu. Pozwala zamienić dorobek wielu lat na realną wartość, a firmie daje szansę na dalszy rozwój pod kierunkiem nowego właściciela. Tak właśnie widzą to autorzy najnowszego raportu o firmach rodzinnych w Polsce*.

Kluczowe jest jednak to, aby nie podejmować tej decyzji pod presją czasu. Przygotowanie firmy do sprzedaży powinno obejmować między innymi uporządkowanie finansów, ocenę ryzyk, analizę potencjału rozwoju oraz wycenę firmy.

Im wcześniej, tym większa wartość firmy

Jak wynika z raportu, dobrze przygotowana sukcesja zwiększa wartość firmy i jej atrakcyjność dla inwestorów. Dotyczy to zarówno przekazania firmy w rodzinie, jak i jej sprzedaży. W obu scenariuszach znaczenie mają:

• uporządkowana struktura właścicielska i organizacyjna;
• zespół zarządzający, który nie jest całkowicie zależny od właściciela;
• rzetelny biznesplan.

Pierwszym krokiem jest ustalenie, czy firma ma zostać w rodzinie, czy lepszym rozwiązaniem będzie jej sprzedaż. Warto znać odpowiedź na kilka lat przed planowaną zmianą, a nie dopiero wtedy, gdy decyzja musi zapaść natychmiast.

Ile kosztuje zwlekanie z decyzją?

W skrajnym przypadku - całą firmę. Nagła zmiana u sterów, na przykład z powodu choroby właściciela, może doprowadzić do utraty wartości przedsiębiorstwa, odejścia kluczowych pracowników, problemów z klientami, a nawet likwidacji biznesu.

Z kolei zaplanowana sukcesja firmy rodzinnej lub sprzedaż podnosi wartość firmy w oczach inwestorów.

Od czego zacząć?

Od spokojnej i konkretnej rozmowy o przyszłości firmy. Eurolinks pomaga właścicielom przejść przez obie ścieżki:

• Sprzedaż firmy — od diagnozy gotowości przedsiębiorstwa do sprzedaży, przez rekomendacje zmian i wycenę, po znalezienie inwestora oraz finalizację transakcji.
• Sukcesja w rodzinie — wspólnie z partnerską kancelarią prawną przygotowujemy i przeprowadzamy cały proces: od planu i wyboru modelu, przez uporządkowanie struktury prawnej, po przekazanie firmy następcy.

* Źródło danych: raport „Firmy rodzinne w Polsce. Między tradycją a przyszłością”, Mariański Group, 2025.